Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Тарих және саяси-әлеуметтік ғылымдар сериясы

ҚАЗАССР ХАЛЫҚ КОМИССАРИАТЫНЫҢ ТАРИХНАМАСЫ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУІ (1920-1936 ЖЖ.): БИБЛИОГРАФИЯЛЫҚ ТАЛДАУ

Жарияланған December 2025

0

0

Abai Kazakh National Pedagogical University
Аңдатпа

Қазақ АССР Халық ағарту комиссариатының тарихы (1920-1936 жж.) ерте Кеңестік Қазақстанның әлеуметтік, мәдени және білім беру саясатын зерттеуде ерекше орын алады. Бұл кезең халықтық білім беру жүйесі, тіл саясаты және мәдени бастамалар жаңа кеңестік бірегейлікті қалыптастырып, қоғамды модернизациялауға негіз болған қарқынды трансформация кезеңі болды. Наркомпростың республиканың мәдени-білім беру дамуын қамтамасыз ететін институт ретіндегі маңыздылығына қарамастан, оны зерттеудің тарихнамалық базасы фрагментті және жеткілікті жүйеленбеген күйінде қалып отыр. Осы зерттеу ҚазАССР Халық Комиссариатының қызметіне, оның кадрлық құрамына және институционалдық динамикасына арналған ғылыми жарияланымдарға кешенді библиографиялық талдау жүргізу арқылы осы олқылықтың орнын толтыруға бағытталған. Зерттеудің мақсаты-халық комиссариатын тарихнамалық зерттеудің негізгі бағыттарын анықтау, бар ғылыми мұраны жүйелеу және қазіргі ғылыми әдебиеттердегі комиссариат қызметкерлерінің өкілдік дәрежесін анықтау. Осы мақсатқа жету үшін Библиографиялық талдауды, мазмұнды талдауды, просопография элементтерін, сондай-ақ vosviewer сандық құралдарының көмегімен деректерді визуализациялауды қамтитын пәнаралық тәсіл қолданылды. Prisma әдіснамасы бойынша талдау және тарихнамалық түсіну үшін 33 ғылыми басылым таңдалды. Зерттеу нәтижелері тарихнаманың өзегі Наркомпростың институционалдық дамуына, оның сауатсыздықты жоюдағы, мәдени саясаттағы және ұлттық білім беру бастамаларындағы рөліне байланысты тақырыптар төңірегінде қалыптасатынын көрсетті. Ахмет Байтұрсынов пен Темірбек Жүргенов сияқты жекелеген комиссарлардың өмірбаянына арналған зерттеулердің жоғары шоғырлануы анықталды, алайда комиссариат мүшелерінің көпшілігінің дербестендірілген талдауы жеткіліксіз әзірленген күйінде қалып отыр. Кілт сөздердің тақырыптық кластерлерін талдау төрт жетекші тенденцияны анықтады: мұрағаттық бұрылыс, пәнаралық, хронологиялық тереңдету және өмірбаяндық зерттеулердің болмауы. Бақылаулар 1920-1930 жылдардағы Қазақстандағы мәдени жаңғыртудың, ұлттық саясаттың және әлеуметтік трансформацияның күрделі процестерін көрсететін институт ретінде халық комиссариатын одан әрі зерделеу үшін негіз қалыптастырады.

PDF (English)
Тіл

English

Дәйексөздерді қалай жазу керек

[1]
Janysbai, T. 2025. ҚАЗАССР ХАЛЫҚ КОМИССАРИАТЫНЫҢ ТАРИХНАМАСЫ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУІ (1920-1936 ЖЖ.): БИБЛИОГРАФИЯЛЫҚ ТАЛДАУ. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Тарих және саяси-әлеуметтік ғылымдар сериясы. 4, 87 (Груд 2025). DOI:https://doi.org/10.51889/2959-6017.2025.87.4.029.