Кіріспе. Бұл мақалада 1956 жылы арнайы қоныс режимі жойылғаннан кейін Қазақстандағы ахыска түріктерінің бейімделу процесі зерттеледі. Қозғалыс шектеулерін алып тастау бұрынғы тұрғылықты жеріне оралу құқығын берумен қатар жүрмеген жағдайларды талдауға ерекше мән беріледі, бұл олардың әлеуметтік жағдайының ерекшеліктеріне айтарлықтай әсер етті. Сондай-ақ, әлеуметтік-саяси факторлардың бейімделу стратегияларын қалыптастыруға және депортацияланған халық арасында этникалық сәйкестікті сақтауға әсері қарастырылады. Мақсаты мен міндеттері. Осы зерттеудің мақсаты арнайы режим жойылғаннан кейінгі кезеңде Қазақстандағы ахыска түріктерінің бейімделу ерекшеліктерін талдау болып табылады. Жұмыс аясында келесі міндеттер қойылды: бейімделу процесіне әсер ететін әлеуметтік және саяси факторларды анықтау; этникалық бірегейлікті сақтау үшін тілдің, діни тәжірибелердің және отбасылық-туыстық қатынастардың маңыздылығын талдау; ұжымдық жадыны қалыптастыру тетіктерін зерттеу; посткеңестік кеңістіктің әртүрлі мемлекеттеріндегі бейімделу процестеріне салыстырмалы талдау жүргізу. Материалдар мен әдістер. Бұл зерттеу мұрағат материалдары мен қолданыстағы ғылыми жарияланымдарды зерттеуге негізделген. Әдістемелік база ретінде салыстырмалы тарихи талдау және құжаттарды мазмұндық талдау пайдаланылды; Тарихи контекст пен мінез-құлық үлгілерінің көріністері арасындағы байланыстарды анықтау үшін психо-Тарихи тәсіл принциптері қосымша қолданылды. Нәтижелер. Талдау көрсеткендей, ахыска түріктерінің бейімделуі бірнеше деңгейде өтті және этномәдени бірегейлікті сақтаумен интеграция процестерінің үйлесімімен сипатталды. Зерттеу барысында сәтті бейімделудің негізгі мәні өзгерген әлеуметтік ортада этникалық сәйкестікті сақтауда маңызды рөл атқарған этникалық ынтымақтастық, діни әдет-ғұрыптар, отбасылық және туыстық қатынастар, сондай-ақ билингвизм екендігі анықталды. Қорытынды. 1956 жылдан кейін Қазақстандағы ахыска түріктерінің бейімделуі осы этникалық қауымдастықтың сыртқы шектеулері мен ішкі мүмкіндіктерінің тоғысында туындаған күрделілікпен сипатталды. Алынған деректерді талдау депортацияланған халықтардың кеңестік және кейінгі посткеңестік шындық шеңберінде бейімделу процесінің ерекшелігін дәлірек түсінуге ықпал етеді.