1928–1933 жылдардағы қазақтардың жаппай шетелге көшуі мен босқындардың тағдырлары қарастырылады. Жұмыс тарихи деректерге және куәгерлер естеліктеріне негізделген. Мақаланың мақсаты – сол кезеңдегі оқиғаларды толық көрсету және халықтың көші-қонын, босқындық трагедиясын тарихи тұрғыдан талдау.

            Қазақтардың жаппай шетелге босуы мен босқындар тағдырының тарихи алғышарттары (1928–1933 жж.) бөлімінде қазақтардың жаппай көшуіне әсер еткен тарихи, әлеуметтік және экономикалық факторлар қарастырылады. Мұнда ашаршылық, саяси қысым және жер мәселесі сияқты негізгі себептер талданады. Мақалада 1928–1933 жылдары орын алған қазақтардың жаппай шетелге босу үдерісі, оның тарихи алғышарттары мен әлеуметтік-экономикалық себептері жан-жақты қарастырылады. Ұжымдастыру, бай-құлақ шаруашылықтарын тәркілеу, күшпен отырықшыландыру саясаты, қолдан жасалған ашаршылық сияқты кеңестік әкімшілік-әміршіл жүйенің ауыр шаралары халықты туған жерін тастап, шекара асуға мәжбүр етті. Зерттеуде босқындардың Қытай, Моңғолия, Ауғанстан және Иран бағыттарына қарай көшу маршруттары, жол-жөнекей көрген қасіреті, жаңа ортаға бейімделуіндегі қиындықтары нақты фактілер мен деректер негізінде талданады. Мақаланың маңызды бөлігі – сол кезеңді көзімен көрген куәгерлердің естеліктеріне сүйене отырып, босқындардың тағдырын ашып көрсету. Ауызша тарих материалдары арқылы босқындардың күнделікті тұрмысындағы қиындықтар, аштық, ауру-сырқау, шекара күзеті тарапынан жасалған қысым мен қауіп-қатер, сондай-ақ жаңа мекенге орналасу барысындағы әлеуметтік-мәдени сынақтар айқындалады. Зерттеу нәтижесінде 1930 жылдардағы босқыншылық құбылысы қазақ қоғамының әлеуметтік құрылымына, демографиялық дамуына және тарихи жадына елеулі ықпал еткен трагедиялық кезең ретінде бағаланады. Мақала архивтік құжаттар, мерзімді басылым материалдары және куәгерлердің естеліктері негізінде дайындалған.

            Қазақтардың 1928–1933 жылдардағы жаппай шетелге көшуі тарихи тұрғыдан үлкен маңызы бар оқиға болып табылады. Босқындардың тағдыры куәгерлер деректері арқылы нақты көрініс табады. Зерттеу тарихи деректер мен куәгерліктерді біріктіру арқылы оқиғаның жан-жақты суретін жасауға мүмкіндік береді.