Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Тарих және саяси-әлеуметтік ғылымдар сериясы

XIX ҒАСЫРДЫҢ БІРІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ РЕСЕЙ ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНА ҚАТЫСТЫ САЯСАТЫ (1824 Ж. РЕФОРМА МЫСАЛЫНДА)

Жарияланған December 2025

0

Казахский национальный педагогический университет имени Абая
Аңдатпа

Мақала XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Ресей империясының қазақ даласына қатысты саясатының ерекшеліктерін, әсіресе 1824 жылғы әкімшілік-территориялық реформаны мысалға ала отырып зерттейді. ХVIII ғасырдың соңынан бастап Ресей империясы Орта Азия хандықтарын отарлауды күшейтіп, қазақ даласында мемлекеттік-саяси үстемдігін орнатуға бағытталған реформалар жүргізді. Мақалада Ресей әкімшілігінің дәстүрлі қазақ басқару құрылымдарын трансформациялау, хандық билікті әлсірету және жаңа әкімшілік институттар сұлтан-басқарушылар, дистанция бастықтары мен ауыл старшындары – енгізу арқылы империялық басқаруды нығайту шаралары қарастырылады.

1824 жылғы Кіші жүз реформасы қазақ қоғамындағы билік институттарының құрылымы мен қызметін түбегейлі өзгертіп, Ресейдің әкімшілік жүйесіне сәтті интеграциялану үдерісін бастады. Зерттеу барысында архивтік деректер мен тарихи құжаттар, сондай-ақ ресейлік және қазақ тарихнамасының классикалық және заманауи еңбектері талданып, реформалардың қазақ қоғамындағы әлеуметтік-саяси әсерлері жан-жақты қарастырылады. Автор реформалар нәтижесінде қалыптасқан жаңа басқару жүйесінің құрылымдық ерекшеліктері мен қызметкерлерінің әлеуметтік рөлін анықтап, қазақ мемлекеттілігінің эволюциясына ықпалын бағалайды. Бұл мақала қазақ даласындағы билік эволюциясы, әкімшілік реформалардың саяси-әлеуметтік салдары және Ресей империясының отарлау саяс

Тіл

Қазақ

Дәйексөздерді қалай жазу керек

[1]
Рамазан, А. 2025. XIX ҒАСЫРДЫҢ БІРІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ РЕСЕЙ ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНА ҚАТЫСТЫ САЯСАТЫ (1824 Ж. РЕФОРМА МЫСАЛЫНДА). Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Тарих және саяси-әлеуметтік ғылымдар сериясы. 86, 2 (Груд 2025). DOI:https://doi.org/10.51889/2959-6017.2025.87.4.030.